Türkçe
Yaşlılarda Tansiyonun Önemi Nedir? Yaşlılarda Tansiyon Kaç Olmalı? Tansiyonu Düşürme Yöntemleri
İÇİNDEKİLER
Tansiyon rahatsızlığı sadece yaşlılarda görülen bir sorun değildir. Her yaşta tansiyon hastalığı ortaya çıkabilir. Bununla birlikte ileri yaşlarda yüksek tansiyona bağlı ortaya çıkan kalp, beyin, böbrek hastalıkları ve başka hastalıkların görülme riski önemli ölçüde artar. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre küresel ölçekte 1,4 milyar insanda yüksek tansiyon görüldüğü tahmin edilmekte ve maalesef %14 gibi çok az bir miktarının kontrol altında tutulduğu düşünülmektedir. Ülkemizde ise her 3 yetişkinden 1’i yüksek tansiyona sahiptir. İleri yaşlarda yüksek tansiyonun görülme oranı ise; 60 yaş üstü bireylerde %70, 70 yaş üstü bireylerde %75-80’dir.
Yaşlılarda tansiyon takibi hayatı derecede öneme sahiptir. Düzenli olarak takip yapma imkanı olmayanlar için Beyaz Melekler Evde Sağlık Merkezi tarafından evde sağlık hizmetleri kapsamında evde tansiyon ve nabız takibi hizmetleri bulunmaktadır. Bu yazımızda yaşlılarda tansiyonun önemi, takibi ve alınması gereken önlemler üzerinde duracağız.
Yaşlılarda tansiyonun önemi nedir?
Yaşlılık ile birlikte doğal olarak, önlenemez bir şekilde vücudumuzda bir takım değişiklikler meydana gelir. Vücudumuzun kan dolaşım sistemi de yaşın ilerlemesi ile birlikte değişir ve bizimle birlikte yaşlanır. Kan dolaşım sisteminde bulunan damar yapısında sertleşmeler meydana gelir ve bu durum tansiyonun yükselmesine neden olur. Bazı kimseler için bu durum hemen fark edilmeyebilir çünkü kan basıncının yükseldiğine dair bir işaret görülmemiştir. Yaşlı kimselerde tansiyonun önemi tam da burada ortaya çıkmaktadır. Yüksek tansiyon (Hipertansiyon), takibi yapılan veya farkında olmayan tüm yaşlılar için önemli bir tehdittir. Yaşlılarda yüksek tansiyona bağlı olarak; kalp-damar hastalıkları, felç, vasküler demans (beyin kan damarlarına bağlı beyin fonksiyon bozuklukları), göz ve böbrek hastalıkları gibi bir çok rahatsızlık ortaya çıkabilir.
Yaşlıların tansiyonu kaç olmalı?
Tansiyon yani kan basıncı, kalbin kan dolaşım sistemine pompaladığı kanın atar damarların duvarına uyguladığı basınçtır. Tansiyon ölçümü ile bu basıncın sayısal değerini elde edebiliriz. Tansiyon ölçümü sonrası elde ettiğimiz büyük olan değer kalbin dışarıya pompaladığı kan basıncını (sistolik basınç), büyük tansiyonu ifade eder. Küçük olan değer ise kalbin gevşeyip içinin kanla dolduğu durumdaki basıncı (diyastolik basınç), küçük tansiyonu ifade eder.
Yaşlıların tansiyonu bazı faktörlere bağlı olarak değişmekle beraber genellikle 130’a 80 civarında olur. Bunu sebebi ana arterlerdeki sertleşmenin yaşla birlikte artmasından kaynaklanır. Yaşa bağlı oluşan bu tansiyon değeri izole sistolik hipertansiyon olarak tanımlanır ve ileri yaşlarda sıklıkla ortaya çıkar. Bu durum, yaşlılarda merdiven çıkarken nefes nefese kalma, ani hareketlerde baş dönmesi gibi sorunlara neden olabilir.
50 yaş üstü tansiyon kaç olmalı?
50 yaş üstü tansiyon değerleri; büyük tansiyon (sistolik kan basıncı) 120 - 130 mmHg, küçük tansiyon (diastolik kan basıncı) ise 70 - 80 mmHg aralığın olmalı. Ancak bahsettiğimiz tansiyon değerleri sağlık durumları normal olan kişiler için geçerlidir. 50 yaş üstü tansiyon cinsiyet, sağlık durumu, kalıtım ve kronik hastalıkların varlığı gibi nedenlerle kişiden kişiye göre değişir.
Yüksek tansiyon (Hipertansiyon) nedir?
Büyük tansiyon değeri 140 mmHg ve üzerinde, küçük tansiyon ise 90 mmHg ve üzerinde olduğunda buna yüksek tansiyon (hipertansiyon) denir.
Düşük tansiyon (Hipotansiyon) nedir?
Büyük tansiyon değeri 90mmHg ve altında, küçük tansiyon ise 60 mmHg ve altında olduğunda buna düşük tansiyon (hipotansiyon) denir.
Yüksek ve düşük tansiyon değerlerinin normal şartlar altında sağlıklı bireyler için geçerli olduğunu unutmayın.
Siz de 50 yaşın üstünde olan bireylerdenseniz düzenli olarak tansiyon ölçümü yaptırmalısınız. Sonuçlar normal kabul edilen sınırların altında veya üstünde olduğunda mutlaka uzman doktor tarafından muayene olmalısınız. Bu sayede tansiyon değerinizin size göre normal olup olmadığını öğrenebilirsiniz.
65 yaş üstü tansiyon ve nabız kaç olmalı?
65 yaş üstü büyük tansiyon en fazla 130 mmHg, küçük tansiyon 80 mmHg ve nabız hızı ise dakikada 78-128 bpm arası olmalı. Bu tansiyon ve nabız hızı değerleri kişinin yaş, cinsiyet, hastalık, kullanılan ilaçlar ve hareketlilik durumuna göre değişir. Günlük hayatta da normal şartlar altında kişinin nabız ve tansiyon değerleri bahsettiğimiz faktörlere bağlı olarak belirtilen sınırlar içinde değişir. Tansiyon ve nabız hızı değerlerinde anormal bir durum söz konusu olduğunda uzman doktor yardımı almanızda büyük fayda bulunmaktadır.
Yüksek tansiyon neden olur?
Yazımızın başında da bahsettiğimiz gibi yüksek tansiyon herkeste olabilir. Ancak bazı durumlar yüksek tansiyon görülme oranını yükseltir. Peki tansiyon neden yükselir? Bazı sebepler şu şekilde sıralanabilir:
- Metabolik rahatsızlıklar: Böbrek veya tiroid hastalığı olanlarda yüksek tansiyon görülme oranı artar.
- Yaş: Yaşın ilerlemesi izole sistolik hipertansiyonun çıkma oranını artırır.
- Cinsiyet: Erkeklerde yüksek tansiyon hastalığı daha çok 55 yaş öncesi ortaya çıkar. Kadınlarda ise menopoz sonrasında yüksek tansiyon görülme oranı daha yüksektir.
- Kalıtım: Aile büyüklerinde yüksek tansiyon hastalığı bulunanların bu hastalığa yakalanma ihtimali daha yüksektir.
Yaşlılarda tansiyon nasıl düşürülür?
Öncelikle yüksek tansiyon teşhisi konan yaşlıların reçete edilen tansiyon ilaçlarını düzenli olarak kullanmaları ve tansiyon takibi yapmaları gerekir. İlaç kullanmak tansiyonunuzu kontrol altında tutmak için işe yarasa da bazı tedbirler almak işinizi daha da kolaylaştıracaktır. Yaşlılarda tansiyon düşürmek için şunlara dikkat etmelisiniz:
- Kilo kontrolü sağlanmalıdır: Kilolu olanların yüksek tansiyon riski daha yüksektir. Doktorunuzla görüşerek ideal kiloda olup olmadığınızı öğrenin.
- Beslenme alışkanlıklarınızı değiştirin: Yüksek tansiyona karşı dengeli bir beslenme diyeti uygulayın.
- Hayatınıza hareket katın: Sağlık engeliniz yoksa günlük egzersiz planı çıkarın ve uygulayın. Özel bir çaba gerektirmeyen tempolu yürüyüş ve yüzme gibi uygun egzersizler yapabilirsiniz.
- Zararlı alışkanlıklardan uzak durun: Alkol tüketimi kan basıncını olumsuz etkiler bu sebeple alkolü azaltarak fayda sağlayabilirsiniz. Sigara içmek ise başta kalp ve akciğerler olmak üzere birçok organın zarar görmesine neden olur. Yüksek tansiyonu kontrol altına almak ve genel sağlık durumunuzu korumak için sigaradan vazgeçmelisiniz.
- Sakin bir hayat sürün: Yüksek tansiyonun düşmesine yardımcı olmak için stresten uzak bir yaşam sürün.
- Uyku düzenini sağlayın: Düzenli ve yeterli şekilde gece uykusu almaya dikkat edin.
Yaşlılarda tansiyon yükselmesi normal mi?
Yaşlılarda tansiyon yükselmesi çoğu birey için normaldir. Yaş aldıkça damarlarımızdaki kan basıncı yükselir. Bunun yaşlılıkla birlikte damarların sertleşmesi, tuz tüketimi, böbreklerin zayıflaması gibi birçok sebebi bulunur. Şu unutulmalıdır, ciddi bir hastalığınız bulunmasa bile her yaşın kendine özgü bir tansiyon değeri vardır. Tamamen sağlıklı bireylerde de yaşlılıkla birlikte yüksek tansiyon ortaya çıkabilir ve tedavi için ilaç kullanımı gerekebilir. Bu durumda düzenli olarak tansiyon ölçümü yapılmalı ve uzman doktorların uygun gördüğü tansiyon değerleri korunmaya çalışılmalıdır. Evde hemşire ve evde doktor muayenesi hizmetlerinden faydalanarak yaşlılık döneminde tansiyon takibini ev konforunda yapabilirsiniz.
Tansiyon kaç olunca dil altı alınmalı?
Büyük tansiyon 17 veya 18 gibi yüksek bir değere çıkınca dil altı alınmalıdır. Dil altı tansiyon ilacı 10 dakika sonra etkisini göstermeye başlar ve 30 dakikada maksimum etkiye ulaşır. Ancak buna rağmaen tansiyon düşmüyorsa hemen hastaneye gidilmelidir. Unutulmaması gereken önemli nokta ise dil altı tansiyon ilacının sürekli olarak kullanılamayacağıdır.