Türkçe
Tansiyon Neden Yükselir? Yükselince Ne Yapılır? Küçük ve Büyük Tansiyonun Yükselme Nedenleri?
İÇİNDEKİLER
Yüksek tansiyon başka bir deyişle hipertansiyon, hastaların günlük yaşamını olumsuz yönde etkiler. Kontrol altına alınmazsa ciddi sağlık sorunlarına neden olur. Tansiyon hastaları düzenli olarak ölçüm yaparak ve tansiyon ilacı kullanarak hayatlarına devam eder. Bazen de “Tansiyonum mu çıktı acaba?” diye düşünerek sık sık tansiyon ölçerler. Bazen bu evham hali de tansiyonun çıkmasına neden olur. Peki tansiyon neden yükselir? Yüksek tansiyonda ne yapmalı? Küçük veya büyük tansiyon neden yükselir? Şimdi bu sorulara ve daha fazlasına cevap vermeye çalışalım.
Tansiyon neden yükselir?
Tansiyon, iki nedenle yükselir. Birincisi birincisi sekonder yüksek tansiyon ikincisi esansiyel (primer) yüksek tansiyon. Şimdi bunları kısaca açıklayalım.
Sekonder yüksek tansiyon
Sekonder yüksek tansiyon, tansiyona sebep olacak başka bir hastalığın olduğu durumdur. Yani böbrek yetmezliği olan bir hastada buna bağlı olarak tansiyon yüksekliği görülebilir. Bu gibi durumlarda tansiyon yüksekliğine neden olan alttaki sebep böbrek yetmezliği olduğu için bu hastalığa yönelik yapılacak tedavi tansiyonun normale dönmesi için yeterlidir. Böbrek yetmezliği bazı hormonal bozukluklar gibi hastalıklar tansiyon yüksekliğine neden olur. Başka bir hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan tansiyon yüksekliği yüksek tansiyon hastalarının %5'lik dilimini oluşturur.
Primer yüksek tansiyon
Primer yüksek tansiyon ise bir sebebe değil birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkan yüksek tansiyondur. Bu tür yüksek tansiyona neden olan faktörler şunlardır:
Aşırı kilo
Aşırı kilo yani obezite vücudumuzdaki kılcal damarların sayısını arttırır bunun nedeni ise kiloya bağlı olarak artan doku miktarını beslemek üzere damarların sayısının da artmasıdır. Artan kılcal damarlara daha fazla kan pompalanması için çalışan kalbimiz hem daha çok yorulur hem de yüksek tansiyon ortaya çıkar. Dünya geneline bakıldığında yüksek tansiyon nedenleri arasında ilk sırada obezite yer alır. Hastaların kilo problemi çözüldükçe tansiyonları da normale döner.
Genetik faktörler
Aile bireylerinde yüksek tansiyon hastalığı bulunanlar hayatlarının bir döneminde bu sorunla karşı karşıya gelebilirler. Yapılan araştırmalar yüksek tansiyon nedenlerinden birisinin de genetik faktörler olduğunu göstermiştir.
İnsülin direnci:
İnsülin direnci, aşırı kilo problemi olmayan hastalarda da olabilir. Yani obezite sorunundan bağımsız olarak yüksek tansiyon sorunu yaşayanlarda i̇nsülin direnci rahatsızlığı olabilir. Karbonhidrat oranı yüksek besinler tüketme ve hareketsiz yaşam tarzı i̇nsülin direncinin yükselmesine neden olur. Bu tür bir yüksek tansiyon nedeniniz varsa diyet programları ile i̇nsülin direnci düşürülebilir.
Hareketsiz yaşam tarzı
Günümüz yaşam koşulları insanları hareketsiz yaşam tarzına zorluyor. Çoğu insan mesaisinin bir kısmını evden yapabilmekte veyahut masabaşı dediğimiz işlerde çalışmakta. Bu gibi nedenlerden dolayı günlük aktivitenin çok düşük kalması sebebiyle yüksek tansiyon ortaya çıkmaktadır. Hareketsiz yaşam tarzı bazal metabolizma hızımızı düşürdüğü için vücutta yağlanma meydana gelir. Günlük aktivite oranı çok düştüğünde insanlar ev veyahutta iş yerlerine kapalı kaldığında buna bağlı olarak endorfin ve serotonin gibi hormonların seviyesi de düşer. Bu durum bizi daha depresif ve kaygılı bir hale sokar. Tüm bunların sonucunda tansiyon yüksekliği ortaya çıkar.
Sigara ve alkol tüketimi:
Sigara ve alkol tüketimi tansiyonu yükselten nedenlerden birisidir. Alkol tüketimi insülin direncini yükseltir, karaciğer yağlanması yapar ve damarların sertleşmesine neden olarak tansiyonu yükseltir. Sigara tüketimi ise damarlara hasar verir ve dokuların beslenmesini bozar. Bunun neticesinde damar sertleşmesi meydana gelir ve dokuların beslenebilmesi için daha yüksek basınçta kan pompalanmaya başlar. Bu durum da yüksek tansiyon nedenidir. Kısaca ifade etmek gerekirse başka hiçbir neden olmasa bile sadece sigara veya alkol tüketerek yüksek tansiyon hastası olabilirsiniz.
Tuz tüketimi
Aşırı tuz tüketimi de tansiyonu yükselten nedenlerden biridir. Toplum olarak maalesef tuz tüketimimiz çok yüksek. Gereğinden fazla tüketilen tuz damar sertleşmesine neden olur. Böbrek yoluyla atılamayan tuz vücutta sodyum birikmesine neden olur. Buna bağlı olarak ödem artar. Ödemin artması yüksek kan basıncı dolayısıyla da yüksek tansiyon demektir. Bazıları ben kendimi bildim bileli tuzlu yerim ve hiç tansiyon problemi yaşamadım diyebilir. Bunun sebebi bu kimselerin böbreklerinin hala fazla tuzu atabilmesinden kaynaklanır. İleriki yıllarda bu kişilerin herhangi bir sebeple böbrekelerinin düzensiz çalışması neticesinde tuz birikimine bağlı olarak tansiyon problemi yaşamaları muhtemeldir.
Yüksek stres seviyesi:
İş ve yaşam koşullarındaki yoğunluk bir gün hareketsizlik sonucu yükselen stres seviyesi yüksek tansiyon nedenidir. Biriken stres yönetilemeyince daha ileri safhalarda psikolojik ve psikiyatrik rahatsızlıklar da ortaya çıkabilir. Kontrol altına alınamayan yüksek stres gerekirse tedavi yoluyla azaltılmalı ve kan basıncını normal seviyelerde tutulmalıdır.
Kullanılan ilaçlar
Astım ilaçları, ağrı kesiciler, kortizon içeren ilaçlar, ve bazı psikiyatri alanında kullanılan ilaçlar kan basıncını yükseltici etki yapabilir. Bahsettiğimiz bu ilaç türlerini kullanmanızı gerektirecek bir rahatsızlığınız varsa ve yüksek tansiyonu şikayetiniz söz konusu ise bu durumu doktorunuz ile görüşmelisiniz. Doktorunuz mümkünse kan basıncınızı daha normal seviyelerde tutacak türden ilaçlar reçete edebilir.
Küçük tansiyon neden yükselir?
Genelde tansiyon hastalarında küçük ve büyük tansiyon yükselmesi birlikte görülür. Nadiren, yüksek tansiyon hastalarının 5’te 1’i kadar bir oranda büyük tansiyondan bağımsız olarak küçük tansiyon yüksekliği görülür. Bu duruma izole küçük tansiyon yüksekliği denir. Küçük tansiyonun yükselme nedenleri arasında böbrekleri besleyen damarların daralması, hormonal rahatsızlıklar, uyku bozuklukları, alkol tüketimi ve aşırı kilo sayılabilir.
Büyük tansiyon neden yükselir?
Yukarıda detaylı bir şekilde bahsettiğimiz aşırı kilo, genetik faktörler, insülin direnci, stres, hareketsiz yaşam tarzı, tuz, sigara ve alkol, kullanılan ilaçlar gibi nedenlere bağlı olarak büyük tansiyon yüksekliği görülür.
Yüksek tansiyonda ne yapmalı?
Yüksek tansiyonda durumunda hastalar beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzlarında değişikliğe gitmelidir. Yüksek tansiyona karşı bu alanlarda alınabilecek tedbirlerin başında hareketli bir yaşam tarzına geçmeleri, sigara ve alkol tüketimini bırakmaları, tuz tüketimini azaltmaları ve yaşlarına uygun sporlarla ilgilenmeleri gelir. Özellikle belli bir yaşa kadar spor yapmamış hastalar tempolu yürüyüş, bisiklete binme veya yüzme yapabilirler. Haftalık 2 saat 30 dakikalık spor süresinden bahsedilse de her hasta genel sağlık durumuna göre bu sporları elinden geldiğince yapmaya çalışmalıdır. Bunun dışında yüksek tansiyon durumunda ılık bir duş alınabilir, nar suyu, sarımsak, limon ve tuzsuz ayran tüketilebilir.
Yüksek tansiyon, ciddi bir sağlık sorunudur ve özellikle yaşlılarda tansiyon takibi ayrı bir önem arz eder. Yüksek tansiyon sorunu olan hastaların düzenli olarak ölçüm yapmaları çok önemlidir. Beyaz Melekler Evde Bakım Merkezi’nin evde tansiyon takibi hizmeti ile ister evde ister iş yerinde tansiyon takibi yaptırabilirsiniz. Dilerseniz evde hemşire ve evde doktor muayenesi hizmetlerimizden de yararlanabilirsiniz.